“พระสยามเทวาธิราช” เทวดาผู้พิทักษ์รักษาประเทศไทย

ในสมัยรัชกาลที่ 4 นั้น ยังถือเอาวันแรม 1 ค่ำ เดือนอ้าย อยู่ในช่วงเดือนมกราคมเป็นวันขึ้นปีใหม่ พระราชพิธีในวันนี้ทรงกำหนดการพระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลขึ้น ตอนเวลาเช้ามีการสดับปกรณ์พระบรมอิฐ ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ตอนเวลาค่ำเชิญพระสยามเทวาธิราชและเชิญเจว็ดรูปพระภูมิเจ้าที่ ออกจากหอแก้วออกมาตั้งที่บุษบกมุขเด็จพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ตั้งเครื่องสังเวยมีละครหลวงแสดง และตั้งโต๊ะพระราชทานเลี้ยงพระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการผู้ใหญ่ ซึ่งตรงกับการเลี้ยงโต๊ะแบบฝรั่ง

ส่วนในสมัยรัชกาลที่ 5 เปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่เป็นขึ้น 1 ค่ำ เดือน 5 ตรงกับเดือนเมษายน ยึดจันทรคติตามเดิม พระราชพิธียังเป็นไปตามกำหนดในรัชกาลที่ 5 เพียงแต่เปลี่ยนวัน แต่พระราชพิธีบวงสรวงพระสยามเทวาธิราชไม่ได้เปลี่ยนด้วย คงยึดวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 5 ซึ่งเป็นวันขึ้นปีใหม่ในรัชกาลที่ 4 และถือเป็นวันบวงสรวงพระสยามเทวาธิราชตลอดมาจนทุกวันนี้

พระสยามเทวาธิราชเป็นพระเทวรูป ซึ่งสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 ทั้งนี้ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ ขึ้นครองราชย์นั้น เป็นระยะเวลาที่เหล่าประเทศมหาอำนาจตะวันตกออกล่าอาณานิคมในซีกโลกตะวันออก และประเทศไทยก็เป็นเป้าหมายสำคัญของนักล่าอาณานิคมเหล่านั้นด้วย โดยฝรั่งเศสและอังกฤษพยายามจะหาทางยึดครองประเทศไทยให้ได้ แต่เมื่อถึงเวลาช่วงวิกฤติก็เกิดเหตุพลิกผันที่ทำให้ประเทศไทยรอดพ้นไปได้อย่างน่าอัศจรรย์ และครองความเป็นเอกราชอยู่ได้

ทรงคำนึงว่า น่าจะมีเทพยดาคอยพิทักษ์รักษาประเทศไทยอยู่ก็เป็นได้ สมควรจะสร้างรูปสมมุติของเทพยดาองค์นั้นขึ้นมาเพื่อสักการะบูชา จึงโปรดเกล้าฯ ให้พระองค์เจ้าประดิษฐ์วรการ นายช่างเอก เมื่อครั้งดำรงพระยศเป็นหม่อมเจ้ารับราชการในกรมช่างสิบหมู่ ปั้นรูปเทพยดาองค์นั้นขึ้น มีลักษณะเป็นเทวรูปยืนทรงเครื่องต้น พระหัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายยกเสมอพระอุระในท่าประทานพร มีขนาดสูง 8 นิ้ว หรือ 20 เซนติเมตร

เมื่อได้สักส่วนที่งดงามจนเป็นที่พอพระราชหฤทัยแล้ว จึงโปรดเกล้าฯ ให้หล่อขึ้นด้วยทองคำทั้งองค์ และถวายพระนามว่า “พระสยามเทวาธิราช” ซึ่งอัญเชิญไปประดิษฐาน ณ พระที่นั่งทรงธรรมในหมู่พระพุทธมหามณเฑียรในพระบรมมหาราชวัง

ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้รื้อหมู่พระที่นั่งพุทธมหามณเฑียร และรวมทั้งพระที่นั่งทรงธรรม โปรดให้อัญเชิญพระสยามเทวาธิราชไปประดิษฐาน ณ พระที่นั่งไพศาลทักษิณมาจนทุกวันนี้

มีความเชื่อกันว่า พระสยามเทวาธิราชนั้น ทรงเป็นประมุขของเทพารักษ์ที่ปกปักษ์รักษาบ้านเมือง มีเทพบริวารสำคัญได้แก่ พระเสื้อเมือง พระทรงเมือง และพระหลักเมือง ฯลฯ

แม้กระทั่งทุกวันนี้ผู้คนก็ยังพูดกันว่า เมื่อมีเหตุการณ์วิกฤติของบ้านเมืองเกิดขึ้น แล้วผ่านพ้นไปได้ด้วยดี เชื่อว่าเป็นเพราะพระสยามเทวาธิราชทรงคุ้มครองประเทศให้ผ่านพ้นวิกฤติไปได้…

ที่มาเนื้อหาจาก วิกิพีเดีย